Bất hợp lý về giá sữa được đưa ra "mổ xẻ" tại hội thảo "Người tiêu dùng chọn sữa thông minh" do Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (Vinastas) tổ chức sáng 18.5, tại Hà Nội.

Đắt do "gánh" quảng cáo

"Từ năm 2007 đến nay, sữa liên tục tăng giá. Một điều không bình thường là nguyên liệu sữa trên thế giới đang giảm, thuế nhập khẩu năm 2008 cũng giảm, trong khi đó giá sữa trong nước, đặc biệt là sữa ngoại lại đang tăng giá. Hiện nay, một số sữa ngoại bán ở Việt Nam cao hơn so với các nước trong khu vực (gấp 2 lần so với Thái Lan)", tiến sĩ Hồ Tất Thắng, Phó chủ tịch Vinastas, nói. Ông Thắng còn nhận định: "Nhiều loại sữa nhập khẩu ở Việt Nam đang được bán với giá cao nhất thế giới và chênh lệch giữa nguyên liệu và thành phẩm thương mại rất lớn. Giá bán lẻ sữa nước tại Việt Nam là 1,4 USD/lít, Trung Quốc là 1,1 USD/lít còn các nước Âu, Mỹ chỉ 0,5 USD/lít".

Đi sâu phân tích giá sữa bột, ông Thắng tính toán: sữa bột có giá nhập khẩu khoảng 60.000 đ/kg (sau thuế), sau khi bổ sung một số vi chất sẽ tăng thêm khoảng 10.000 đ/kg, thêm phí đóng gói, vận chuyển, bảo quản..., tổng cộng cao nhất cũng chỉ ở mức 100.000 đ/kg. "Nhưng thực tế, thị trường trong nước nhiều sữa bột đang được bán trên 200.000 đồng, thậm chí trên 300.000 đồng/kg. Như vậy là quá cao!", ông Thắng kết luận. Còn theo tiến sĩ Đinh Thị Mỹ Loan, Phó chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, trong một đánh giá về phân phối bán lẻ sản phẩm sữa ở Việt Nam, các chuyên gia nước ngoài tính toán ở Việt Nam lợi nhuận bình quân chiếm 15 -40% giá bán lẻ sữa.

Theo thống kê của Viện Dinh dưỡng Quốc gia: 33,9% trẻ em dưới 5 tuổi của Việt Nam suy dinh dưỡng thể thấp còi; 30% thiếu kẽm; 34% thiếu sắt.

Vì sao giá sữa ở Việt Nam quá cao? Theo ông Hồ Tất Thắng, một trong những nguyên nhân quan trọng là chi phí quảng cáo, tiếp thị, hoa hồng, trả lương trong ngành này rất cao. "Riêng trong năm 2008, các hãng sữa ngoại đã chi khoảng 30 triệu USD cho quảng cáo trên truyền hình và chi phí lớn hơn thế (khoảng 60-70 triệu USD) cho các hoạt động tiếp thị. Vì vậy sữa bột ngoại đang chiếm khoảng 80% thị phần", ông Thắng nói và đề nghị: "Nên xem xét đưa sản phẩm sữa vào danh mục các mặt hàng Nhà nước bình ổn giá và kiểm soát giá. Tiến hành thanh tra tài chính về giá các cơ sở sản xuất và nhập khẩu sữa".

Sẽ lấy mẫu xét nghiệm sữa công thức

Liên quan đến việc lựa chọn sữa phù hợp, phó giáo sư - tiến sĩ Nguyễn Thị Lâm, Phó viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tư vấn: "Các sữa công thức đang được quảng cáo giúp tăng chiều cao, trí thông minh, hệ miễn dịch là các sản phẩm có chất bổ sung một số các vi chất. Thực ra, các vi chất đó đã có đầy đủ trong sữa mẹ và có trong các thực phẩm tự nhiên: hải sản, cá, thịt, trứng, dầu ăn các loại, rau xanh... Nếu các bà mẹ cho trẻ một thực đơn cân đối, phù hợp đã đủ dinh dưỡng và vi chất theo nhu cầu thì không phải mất rất nhiều tiền để chi trả cho các sản phẩm sữa công thức".

Tại hội thảo, nhiều ý kiến cũng cho rằng cần phải giám sát chất lượng các sản phẩm sữa công thức, vì thời gian vừa qua đã xuất hiện nhiều loại sữa công thức chất lượng không như công bố, dù giá bán rất cao. Tiến sĩ Hồ Tất Thắng cho biết Vinastas dự kiến cùng với Viện Dinh dưỡng tiến hành lấy mẫu xét nghiệm các sản phẩm sữa công thức vẫn được quảng cáo là bổ sung các chất giúp tăng chiều cao, trí thông minh, hệ miễn dịch... "Các xét nghiệm nhằm khẳng định có hay không sự hiện diện của các vi chất cũng như hàm lượng có đúng như công bố, từ đó có khuyến cáo đến người tiêu dùng", ông Thắng nói. Ngoài ra, ông Thắng đề nghị: "Cần có công thức sữa đặc thù, phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của người Việt Nam".