Một tuần sau, tôi gọi điện cho anh nói đã tìm được căn nhà ba lầu trên diện tích đất 35 m2 nằm trong ngõ rộng 3,5 mét tại quận Đống Đa gần Đại học Thủy lợi, giá 3,5 tỉ đồng.

Nghe xong, giọng ông anh rể chùng xuống: “Sao mà đắt dữ vậy”? Tôi hỏi, thế nhà của anh ở Thủ Đức giá được bao nhiêu? “Khoảng 1,4 tỉ đồng”. Nghe anh trả lời, chính tôi cũng không khỏi giật mình.

Nghĩ cũng lạ, nếu so sánh thì thu nhập của người TPHCM cao hơn so với Hà Nội, nhưng tại sao giá nhà đất ở Hà Nội lại cao hơn TPHCM nhiều như vậy!

Thực ra, bất động sản có giá cao và có xu hướng ngày một tăng thêm thì tỉnh, thành nào cũng xảy ra. Song, ở những địa phương khác, giá cao chỉ tập trung vào các loại nhà, đất mặt tiền, còn ở những nơi vị trí khác (trong ngõ) so với mặt bằng chung thì giá không đắt là bao.

Thế nhưng, ở Hà Nội thì lại khác, bất kỳ vị trị nào trong các quận nội thành giá đất vẫn đắt “cắt cổ”. Ở thời điểm hiện tại, nếu cầm khoảng 1 tỉ đồng trong tay, khó mà mua nổi một mảnh đất hoặc căn nhà có diện tích đất khoảng 35 m2 trong những quận nội thành. Trong khi đó, tại TPHCM (trừ quận 1, quận 3...) với khoảng 1 tỉ đồng, khách hàng đã có thể tậu mảnh đất cỡ 40 - 50 m2.

Điều đáng nói, nếu cách đây vài năm, ở Hà Nội với khoảng 1 tỉ đồng đã mua được một căn nhà tàm tạm thì nay ít nhất cũng phải cần 2 tỉ đồng trở lên. Với mức giá “khủng khiếp” như vậy, ngay cả những người có tiền ở TPHCM cũng vã mồ hôi khi muốn tìm mua nhà đất tại Thủ đô!

Tại đất chật, người đông?

Trước thời điểm mở rộng địa giới hành chính Thủ đô có hiệu lực (1/8/2008), khi đề cập đến nguyên nhân khiến giá bất động sản ở Hà Nội cao nhất nước và thuộc hàng “top ten” trên thế giới, không ít người lý giải là do dân số Hà Nội quá đông mà diện tích tự nhiên lại quá bé.

Lý giải là vậy, song từ khi nghị quyết của Quốc hội có hiệu lực đến nay, diện tích Hà Nội đã rộng lên trên 3.500 km2 nhưng giá đất vẫn không hề giảm mà trái lại vẫn tiếp tục tăng cao! Nếu so với cuối năm 2008, hiện giá nhà đất ở Hà Nội đã tăng 30 - 50%, thậm chí có nơi tăng 80%!

Rõ ràng, giá bất động sản ở Hà Nội cao như hiện tại không hẳn bởi lý do đất chật người đông, mà còn xuất phát từ cơ chế, cách quản lý và nhiều nguyên nhân khác nữa.

Theo ông Phạm Sĩ Liêm, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây Dựng, Phó chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, “nguyên nhân khiến cho mặt bằng giá nhà đất hiện nay ở Việt Nam cao hơn nhiều nước khác, đặc biệt tại Hà Nội, là do sự điều hành yếu kém đối với thị trường đất cấp 1, hệ thống thuế bất động sản có nhiều thiếu sót khiến thị trường chậm trưởng thành.

Một số ý kiến cho rằng giá đất cao thì có lợi cho thu ngân sách nhưng quên rằng nó làm tăng chi ngân sách còn nhiều hơn và còn làm biến dạng thị trường, gia tăng khoảng cách giàu nghèo...”.

Xét về khía cạnh tài chính, một số chuyên gia cho rằng sở dĩ giá nhà đất hiện nay quá cao là do trước đây các doanh nghiệp bất động sản đã vay một khoản tiền lớn từ các ngân hàng thương mại với lãi suất cao để đầu tư dự án.

Vì vậy, để có lời, các doanh nghiệp này buộc phải bán sản phẩm với giá cao, dẫn đến mặt bằng giá nhà đất ngày một cao hơn. Nhận định này cũng có cơ sở, vì chỉ tính đến thời điểm cuối năm 2008, tổng dư nợ đầu tư bất động sản tại các tổ chức tín dụng trong cả nước đã hơn 115.000 tỉ đồng (9,5% tổng dư nợ toàn bộ nền kinh tế), trong đó Hà Nội và TPHCM chiếm khoảng 75%.

Trước tình hình đó, lẽ ra các cơ quan hoạch định chính sách và quản lý nhà nước phải có biện pháp kiểm soát chặt đầu vào để bình ổn thị trường, nhưng rất tiếc người ta lại tiếp tục căn cứ giá trên thị trường để xây xựng khung giá đất áp dụng cho địa phương của mình.

Riêng với thị trường Hà Nội, ngoài những yếu tố trên, góp phần làm cho giá tăng quá cao như hiện nay, theo TS. Vũ Quang Thọ (Đại học Công đoàn Hà Nội), có lẽ còn do “xung lực” từ một lượng tiền cực lớn không rõ nguồn gốc đang đổ vào thị trường bất động sản.