365 ngày u ám

“Ảm đạm” và “u ám” là những tính từ được nhắc đến nhiều nhất trong năm qua khi giới chuyên gia đánh giá về nền kinh tế toàn cầu. Khủng hoảng tín dụng trầm trọng, các Chính phủ cuống cuồng tung ra gói kích thích kinh tế lên đến hàng ngàn tỷ USD, hàng loạt nền kinh tế lớn lâm vào suy thoái... là những nét vẽ đậm trong bức tranh thế giới một năm qua.

Và cũng chưa bao giờ thế giới được chứng kiến một cuộc tổng động viên hùng hậu đến vậy của Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc, Đức, Anh… để tự cứu mình và vực dậy nền kinh tế toàn cầu.

Các nền kinh tế lớn ở Mỹ Latin như Brazil, Argentina... cũng không tránh khỏi những làn gió lạnh buốt của “bão” tài chính. Làn sóng thất nghiệp tràn lan, nhiều công ty tuyên bố phá sản, hàng loạt vụ sáp nhập để tránh đổ bể, các “đại gia” từng một thời là niềm tự hào của nước Mỹ như General Motor, Chrysler, Citigroup, Merrill Lynch và Bear Stearns chao đảo vì bão.

 

Nhiều người coi Lehman Brothers mở đầu cho bão tài chính.

Điểm sáng mang tên châu Á

Theo đánh giá của giới chuyên gia, một năm qua cũng là một năm vượt “bão” thành công của kinh tế châu Á với tốc độ phục hồi đáng nể so với các “gã khổng lồ” trên thế giới.

Đi đầu là Trung Quốc và các nước có nền kinh tế đang lên trong khu vực vốn lâu nay dựa vào xuất khẩu sang các thị trường Bắc Mỹ, châu Âu và Nhật Bản. Kịp thời thích ứng với điều kiện khó khăn mới, những nước này nhanh chóng chuyển sang chiến lược kích cầu trong nước với các gói kích thích tiêu dùng lớn nhằm khai thác triệt để thị trường nội địa. Vậy là, cái khó ló cái khôn, khủng hoảng vô hình trung mở ra cơ hội cho các nền kinh tế châu Á tận dụng tiềm năng của mình.

Ngoài ra, hệ thống tài chính của các nước châu Á được chính phủ kiểm soát chặt, nên lành mạnh hơn và không bị đổ vỡ dây chuyền như những gì đã xảy ra tại hệ thống các nước phương Tây trong suốt thời gian qua. Các ngân hàng châu Á sung sức hơn so với các ngân hàng phương Tây và có thể cho vay tiền.

Kỷ nguyên hợp tác mới

Cũng trong năm qua, thế giới chứng kiến nỗ lực vượt bậc cùng chung vai chung sức của các nước để vượt qua khủng hoảng. Thành công của hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước phát triển và mới nổi (G20) đầu tháng 4 vừa qua tại London, Anh cho thấy tinh thần đoàn kết chưa từng có khi thế giới cùng đối mặt với quái vật khủng hoảng. Một trật tự thế giới mới đang nổi lên và thế giới đang bước vào một kỷ nguyên của sự hợp tác quốc tế.

Nỗ lực được đền đáp qua những con số cụ thể: tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của hai nền kinh tế lớn nhất châu Âu là Đức và Pháp trong quý II/2009 "đột ngột" cùng tăng 0,3% so với quý I trước đó. Kinh tế Mỹ đã le lói tia sáng cuối đường hầm khi chỉ số sản xuất lần đầu tiên từ tháng 1/2007 tăng từ 48,8% (7/2009) lên 52,9% (8/2009).

Tuy nhiên, chớ vội quá lạc quan! Kinh tế toàn cầu đang có những dấu hiệu phục hồi, dù còn yếu ớt, song giới chuyên gia cảnh báo khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiện nay chưa phải đã chấm dứt. Tỷ lệ thất nghiệp cao vẫn là một thách thức lớn, kéo theo thu nhập hộ gia đình sẽ tiếp tục giảm và do đó, sức tiêu thụ - một trong những động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, có thể sẽ bị ảnh hưởng.

Đó là chưa kể tới khả năng phục hồi chậm chạp của hệ thống ngân hàng và tình trạng tài chính công của một số nền kinh tế phát triển sụt giảm mạnh, do phải tung ra các gói kích thích kinh tế khổng lồ. 

Thế giới trải qua một năm đầy thử thách với những nỗ lực tột bậc. Khó khăn còn đó, song giai đoạn thử lửa đau đớn nhất đã qua. Với tinh thần hợp tác, các nước đã sẵn sàng đối diện với những thử thách mới. 

“Trừ phi ai đó có thể tìm ra cách để thay đổi bản chất con người, nếu không chúng ta còn phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng hơn nữa”, cựu Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Alan Greenspan lý giải tại sao các “cơn bão” tài chính trong tương lai là điều khó tránh.